444 Encomium
oftenderet : in concludendo plerumque fal-fus. Fuerunt Sc Leonardi Pilani, & Lucx Pacioli , non ingrati hae in arte labores multorum etiam aliorum libri extant in hac facultate, atque prxcipue de his qux paululum ab ea declinare videntur , veiut de optica infignes Damiani Lariflei de-monftrationes. Vt fi ad autorum feu muhi-tudinem feu nobilitatem fpeiles , nulla prorfus difciplina huic poffit comparari. Sed nos nec ab hac fortuna laudem aliqua confequi volumus : veruvn potius ad noftra vtilitatem, ac quail mercedem quandam honefti laboiis, illorum virorum nomina tam mvilta hxc, fimul cum monumentis recenfuimus. SolSbat. n. Galen, dicere hoc vnum efte eorum qui re£ke fcripferint, pro fuis laboribus premium, vt eorum inuenta admirentur 8c laudentur. Cacterum nos rera iplam ptofequi propofuimus, quandoqui-dem etfi quid ad artis gloriam multitudi-nem fcriptorum proficere atbitrarer, fads explicate tamen putauerim , quam digna haberi debeat : atque iimul Sc illorum com-mendationi , & veftrx voluntati ac com-modo operam dedilie. ]S(Unc igiturde iliius partibus dicendum eft nioicjue quae puuif-lima eft ac fincera, fub Blementorum nomine tradita eft •• vt qux permixta, nec tam pura eft > fi ad oculos referatur , quam Adticen diximus, diuidemus in Opticam, Catoptricam, Scenographicam. Opticam dicimus , qux videndi rationes, cauias, miraculaque.oftendit. Catoptricam, qux radiorum frailiones , colluiiones , refra-¿tiones doeet : veiut funt e fpeculis imagines , irides ac parelix l Scenographicaau-tem,pingendi rationem, vt tub natural! forma figurx videantur, nec illis aut pro-funditas aut altitudo vel diftantia obfit. Et quanquam perfpe&iux nomine hxc omnia contineri videantur , placuit tamen antiquis, Opticam folo nomine intelligere. Qiix verb ad pondera pertinet, quamque Staticemappellauimus, bifariam diuiditur: nam quxfolum naturam rationefque rima-tur , Statice proprie eft : qux autem tra-¿tereeadocet, Mechanica. AtveroDyna-mice tam amplaeft , vt fiex materia fub-je<fta fit diftinguenda , infinitas pene iliius fpecies modofque efficias : tam enim late eius vfus patet , vt etiam fi velis omnia def-cribere, haud poffis: fed fuo loco explican-da referuamus. Itaque eius qux pura ac Candida eft, adeo excellens laus fuit, vt cum Archytas Sc Eudoxus, Menechmufq; ad inftrumenta mechanica folidi duplica-tionem reuocalfent , a Platone grauiter fint reprxhenfi , quod Geometric dignitatem , qux in fubftantiis puris ae xternis refidet, inter quas etiam Deus ipfe eft , ad fenfum materiamque reuocaflent : namque 6c Deum iplum maxime efle Geometram, Geometrixque intended Nemefinque ac iuftitiam Sc rerum diftributionem qnibus orbis vniuerfus gubernatur, non alia efle quam Geometricam ipfam rationem. Ob jd etiam Lyc Jfgum , repulfa Arithmetica, qux xqualiter ditiidit bona malaque Geo-metriam amplexattim, Philonem autem
 Geometriæ.
 dicere folitum , eamfolam difciplinam ido-la veritatis, veiut ex nitidiffimo fpeculo nobis oftendere, atque ea caufa inhxrentes agglutinatofque fenfilibus ánimos aueliere, ad fummam xternamque naturam reuo-cans. Ideóque tanquam metropolis ma-thematicarum ab ilio cenfetur.
  Sufficiat hxc recitafle ex tam clarorutn virorum monumentis, qux ad iliius excel-lentiam pertinent. Verùm quoniam admo-dum res ipfa obfcura , vt video , vobis fiarían videri poilet, altius & ex initio repe-tenda huiufmodi origo eft. Cum vniuerfi fio imam ac molem fummus conditor con-ftituere v eilet , aptiffimam, &c ad cónti-nendum Sc ad motum illi figuram elegit. Porro circularis vtrique propofito apta ad-modum videbatur .* namque Sc in commendo omnium maxime eft capax, Sc in motti ñeque lubfilit , nec premitur : quadrata enim angulis latera difrumperet ,rurfus la-teribus ab angulis dehifceret: quam obrem circularem codo elegit: qux nec concurfa-ret, nec deftitueret : aptiffimam verb ad omnem motum : namque Sc ea qux oui fimilitudinem refert, fecundan» vnam li-neam tantum motum admittit : circularis vndique xqualis, nullum etiam ex motuum varietate impedimentum prxftat. Quin-etiam quod & ad nos,vurfufque ad fdpfaro, tam xqualis eft, vt nec à fine principium, nec ab angulis circulorum partes , nec à temporibus motus ipfi difcrepent : ftatuic autem omnium vnum idemque medium, atque tanta fapientia , vt nihilo variatis curfus recurfufque coelis fierent, ac modo tarde, modo velociter eadem aftra ferren-tur , idque ftatis locis ac temporibus , vt Se ratione eadem qua faóta fuerant , Geometrica feilieet, comprehendant. Inde ad metam vfque cùm à Sole abfunt, fuperio-res maxime, tunc etiam maxime retrocedant : cum illi è diremo fuperftant, velocif-fimc moueantur, eóque congteflùs file fit diuturnior. At verb etiam ex his neceflè eft, vt cùm redeunt, quandam cum Sole affinitatem contraxiile videantur. Sic Se duo inferiores cùm Soli iunguntur , aut progrediuntur, aut retrocedunt velociffimè, & eorum vis minime diffipatur a Sole; tardé autem, cùm vel vtrínque ab eo maxime abfunt. Non ne & Luna Se vniuerfe ftelix Soli quadam motuum fimilitudine iunguntur? Se tamen nihil diffimile magis vtroque eft, altero vix fe manente, altero raptim atque in diuerfas partes. Atque, vt vno verbo dicam , hxe vna eft fapientia, vt femper quidem iifdem motibus, nunquam autem eadem viaferantur.An verb in hoc vel Geometrica ratiodefiderata, vel médiocrité! expreflà , aut alia potiùs potuit fub-tfiitate effici ? Sed & in his qux dementa vocamus, eandem rotunditatis rationem feruauit, vt nec corpus extra fuam natura, nec locinaturaextra corpus elfet.Adde vero Se magnitudinù Se roboris naturam xthere, quod leuiffimam fubftantiam haberet, lo-cumquefupremum, ftatuit: at terra, quanto natura hebetior, eò fubftantia viribufq; denfiot eft: reliquaficin vtroque, paribufq;
                                                                                                           diftin-