TOPICORVM
pit Iniuriam afficere pro iniuria affici,fignificauìt infirès hoc ma nifcfrum,quoa non eji Deum affici in uria.rurjus fit aliquis dicet inuidus frudiojus efr oportet definire quid fili inuidus. Hoc autem fi fixerimus fi primo deputemus quid efr inuidia,fi ergo ejì inui» dia,tri/iitia,cr dolor apparentis proceritatis alicuius probo» rum hominum,patet quòd etiam inuidus erit,qui tnfratur profpe ritatibus proborum,quo pofito,quia perffiicuo efr alienum a fru» diofotrifrari bonorumprojperitatibustNamfpbi boni fiunt ergo non ero probus inuidus.Patet autem,quòd ha demonftrationes in fecunda figura fiunt concludentes uniuerjale negatiuum,cr f io qui dem fi fiubiettum in problemate fiùrìt notum accidens diffinientes tollemus uniuerfale problemaJtem ambos terminos problematis diffiniemus,in quibus neuter efr per fe notus,ut in talibus fi fuerit pofitum ab aliquo,quod indignans eji inuidus,nam quia in bis fi» militer indignans fe habet cum inuido quo ad cognitionem,quippe neutrum efr per fie/iotum, diffinientes ambo.findignantem,cr in» nidum fic dejiruere poterimus pofitum, nam uidetur inuidus ejfe ille qui trijiatur projferitatibus bonorum, quia etiam inuidia efr efi talis, cr indignans efrqui trijiatur projffiritatibus malo» rum . Nam fic eji indignatio,fi ergo mdignans efr qui tri» flatur malorum projffiritatibus, cr inuidus non trifratur pro» /feritatibus malorum, namecontrario is ponitur qui trifratur bo norum projferitatibus,non erit indignans inuidus.Poteji etiapro blema hoc,ar diffinitiuum ejfe,fi quareretur,utrum idem fit indi» gnans,cr inuidus,uel non.Nam problemata de eodem dixit coor dinan.ia effe cu problematibus de diffinitione. Sic etiam o frendetur g, non efi felix tyrannus. N am fi tyrannus efr princeps exlex , CT extralegeminiujlus,cr felix efr qui agit fecundum uirtutem, igitur no poteji tyrannus ejfefelix,nam iniufre, cr [ reter legem imperare non efr operantis fecundum uirtutem. Item q> diues non ' eji fapiens, fi quidem diuitia tofi jiant in pojfffitone pecuniarum» erfiapientiam pojfrdendo uirtutem,quia autem fiape neq; diffini» nitionum dittarti iam manifèjlaejl differentia,nec diffinitorum in ter fe,eo quod nomina quadam in eodem fumpta fiunt,que no idem inutroq; ipfiorufignificantffidaquiuocacenfiefi.lumeflno prius abejfe, cr derelinquiffid rurfus ipjbrumnominu t/i diffinitionibus rationes accipere,nam ficcritnota differentia ipforum, fi comune nomen hoc,ut fi genus aliquid in utracp diffinitionum ajfumptum. faerit.Quod quidem etiam iam in primo libro dixit in dottrina de locis,quos ajfrgnabat <td inuenttonem eorum,que multipliciter di cuntur. Namfic dixit. Sepe autem cr inhis rationibus latet coti» Jèquens equiuocum,ideo cr confiderandum in rationibus efi,fi qs fignificatiuum,cr effrttiuumfanitatis efr fe habere comenjurate ad fanitatemiUtrunq^ ipfiorum uidebitur quantum in rationibus ea dem effe propofita,attamen non fiefe habere inuenietur, fi rurjus fecundum utrun^ ipforum comenfurati ratione asfignauero,nam inueniet hoc uelut effittiuum janitatis comenji/rans dittum ,eoq, tantum comenjurationis habet,fed fignificatiuum in eo quòd tale fignificat.Dicit autem nunc accipienda ejfe,cr pro nominibus in rationibus rationes,cr noti dimittere prius defiruereue, donec ad quippiam notum deuentum fit,non folum in rationibus habentibus <equiuocationem,fied uniuerfaliter qn nondum plana,& euidés fùe rit differentia propofitorum per quadam nomina occulta in diffi» nitionibus affiempta.Nam iubet non prius dimittendum effe,uel de frruenduitifed etiam ipfia nomina,cr partes rationis definiri,ut et totum. Nam fic erit notum quafitum,ceu fi quis dicat uoluptatem bonum uolens hoc defrruere,dicet uoluptatem effe motum lenem, « quo nihil natumefr,4n uoluptas fit bonum>uel ne,fed fi rurfiu/
22
motum in diffinit ione uoluptatis affùmptum diffiniret, cr asfigna» ret eius rationem, qua efr ut jit attus imptrfcttus * tunc poterit ofrendere quòd uoluptas non eji bonum,eo g, nec bonum ejlim» perfittum,/ed uoluptatem effe imperfectam cum fit motus,neceffe ejt,quippe omnis motus efr attus imperjittus.Rurfus in hoc pro blematejùbiettus terminus efr diffimtus. Patet autem quòd opor* tet pluribus diffinitionibus de unoquoq; abundare probabilibus,fi deberem :s uti propofito loco.Nam fic poterimus utiliter ad pro pofitum nobis diffinitionum asfignationem facere,ut pofito quod fapiens amore jit captus,quoddefrruere uolentes diffiniemus ip= fum amore capi,cr ajfumemus accipere amorem alicuius,cr qa. nondum notum propofitum efr ueniemus ad diffimédum amorem, CT diffinientes ipfumfi acceperimus ejfe appetitum irrationalem ex aliqua pulchritudine corporis prcuenientem,uel confonum ap petitum rerum uenerearum,dejlruemus problema, nam patet, q» hacfiunt aliena a/apienteffimiliter cr fi diffiniemus ipjum ejfe uti hementem appetitum, quia uehemens occultum rurjus idem in ra tionem transferemus,cr fi eft uehemens cotrarium retta rationi 4 deftruemus etiam fic propofitum,fi tamen asjignauerimus ratio» nem amoris,uel accejfronewffiudiumqp amoris ob apparente pul chritudinem, uel diuinam inffiirationem,uelappetitum amicui# ob apparitionem uija pulchritudinis, ut Platotn phadone uult, confiruemus etiam problema,cr patet quod locus etiam ad pro» bationem uniuerjalis affirmat tui aliquando erit utilis, cr non fio» lum ad defrruttionem hoc loco utentes demon frr abimus, g, Deus necp irafciturtneq^triftatur,fiquide trofici efi ultione uindittamqj appetere de illo qui uidetur miuriam intuliffi:cr trifori efr con» trahi ob prafins malum,ut etiam timere uerfatur circa id qd ex= pcttatur.At,Deusneap uidetur imuria affici,nec adeffe aliquid ci dem malu fuffiicatur,nec expettat.Item fi quafitum fuerit,an ani ma ìmortalis,diffiniemus animam ejfe ffiiritu intellettuale,ueljèn fìtiuum,ofrendemus g, nonìmortalis.Nam omnis ffiiritus corru» ptibilis.Itè g, non feparatafit a corpore ojiedereturfi diffiniatur effe attus internus corpis naturalis organici, na nullus attus in» ternus corpis ab ipfo liparabilisett.Rurfus aut fi jubilantia eiuf dem per fe mobilem diffinitione eius accepimus,fecilduin Piatone^ demojlrabimus ipfam ejprimortalem,quia qdfeipfio cft mobile fem per ejfemobile uidetur,et q,J'emp mobile j'empiternuefi.Itè legem frudiofam effe o frenderemus,fi diffiniemus ipfam effe retta ratio» nem in fallite utentium ea.Simthter cr uirtus g, docibilis fit ofren deretur fi diffinitio erit uirtutis,q> fit fidentia circa uita. N am om tiisfidentia efr docibilis,fed minime uirtus efr omne docibile ex ne cejlitate*Si erit ratio eius habitus optimus,uel habitus in quo,et a qiio efi optimum,cr attiones proprias optima reddunt.
Amplius ad problema per propofitwnem fa fiam in aliquo inftare.Nam inflantia erit argumentum ad pofitionem.Eft autem locus hic pene idem ei,quo con/ Jiderarerfuibus ineJJejvel omnibusfvel nulh} diftutn eftjdiffiert autem modo.
Item hic locus etiam eji praceptiuus,hoc autem per ipfum di citur,quod oportet mutantem in uniuerfialem propofitionem et» dem offerentem eandem,tentare ut ferat instantiam contra ipfam, tanquamcr fi alio proponente ipfam, cr exifrimante ipfam efi» fe accipiendam infrabit. Quam infantiam inuenimus ad pro» pofitio^£in,hac argumenti nobis principium,cr occafio fieret ad propofitfpblematis defrruttionem,cr confùtationé.Hac antem