A. ? '
14°
• firi) metueret,Scipionem Ioga oratione ad ftudium pacis de-A ducere conatus eft.Inter multa autem,preclara qu® lequ ti.1 ,
-effatus eft.Scipionem pugna & abfolutam vnftoriam fpiran- j tern alioquens;Poceft vidoriam malle, quàm pacem,animus. Non vobis fpiritus magnos magis quam vtiles, & mihi tails alionado fortuna aftulfit.Quod lì in lecundisrebus bona quo-qu‘- menté darentdij,non ea folum qu® euenitfent,fed etiam ea qu® euenire poiTentreputaremus.Vt omnium obliuifcans • aliorum,latís ego documenti in omnes cafus fum,quera lpo-do caftris inter Anienem atque vrbem veftram polltis, ac iá prope fcandétem mcenia Romana videras,hic cernis duobus fortiffimis viris fratribus, clariffimis Imperatoribus, orbatö, ante mcenia prope obfefl® patri®, quibus terrui veftram vrbem ea pro me deprecantem. Maxim® cinque fortun® minime credendum eft. In bonis tuis rebus,noftris dubiis, tibi ampia ac fpeciofa danti eft pax : nobis petentibus magis ne-celfaria quàm honefta.Melior tutiórque eft certa pax , quam fperata viétoria:h®c in tua illa in deorum manu eft.Non tot ^'annorum felicitatem in vnius hor® dederis difcrimen. Cùm tuas vires.tum vim fortun® , martémque belli communem B propone animo. Vtrinque ferfum, corpora humana erút.nuf-qtiam minus quàm in bello euentus refpondet. Non tantùm ad id,quod data pace lam habere potes,il prælio vincas, glori® adieceris,quantum ademeris,fi quid auerli eueniat.Simul parta ac fperata decora vnius hor® fortuna euertere poteft. Omnia in pace iungenda tu® poteftati funt P. Corneli:tunc ea habenda fortuna erit.quàra dij dederint,Inter pauca felici-tatis virtutifque exempla,M.Attilius quondam in hac eadem terra fuilfetjfi vibtor pacem petentibus dediflet patribus noftris , fed non ftatuendo tandem felicitati modum,nec cohi-bendo efferentem fe fortunan! , quanto altius elatus erat, eo fœdius corruit. P.Liuiui Decad.^.l.io.
Crœfus à Cyro captus , hoc argumento pacem bello præ-tulit.quod pacis tempore fili) fepeíirent patres, in bello contra patres fepeíirent liberos. Era[.lib.ç).j4poph.
Meneclid’es inuidens Epaminond® glori® fuallt populo, vt pacem haberent bello potiorem. Cui Epaminondas : Fallis,inquit, ciues tuos, qui otij nomme eos ad fernitutem votas. Pax enim bello paratur : nec earn tueri licet, nifi ciues -, lint ad bellum inftrucfi. Pint.
Pomponius Atticus in funere matris, quam extulit nonagenarian! , ipfe natus annos fexaginta feptem gloriatus eft, quod nunquam cum matre in gratiam rediill’et, nunquam cum forore fuiffet in fimultate,quam prope æqualem habuit. Hane vocem fe ab ipfo audiffe fcripfit Cornelius Nepos.Plus autem eftmon rediifle in gratiam, quàm non fuiffe in fimul-tjte. Matrem nunquam offenderat. : inter ipfum & fororem, etiamii quid incidir offenfarum,nunquam exierunt in ilmul-tatem : qu® tarnen inter fratres & forores frequenter acer-rim® folent exiliere. Erafm.lib.ê.apoph.
Probos Imper.dixiífe fertur, breui milites neceffarios non habebimus.Sperabat tantäm pacem, vt nihil opus effet exer-citii.Hanc mentem vtinam Deus immitat omnibus noftri f®-culi princip.ibuS; Flauitu Vvpifcw.
Philonis de pace , dièta funt hæc : Pax vel cum magno
. damno coniunéto vtilior bello. Ex recta perfeélorum admi-niftratione : Maximum bonum eft , & diuinum quod nullus mortalium præftare poteft. j4nt.fer.de Charitate & pace.
Antonius Piusadamabat illam Scipioiiis'celebratiíTimam
D fententiam , fubinde diceiis : Se malle ynum feruare ciuem quam mille holies occidere:Paceni videlicet bello præferèns & in ipfo bello fentiens hanc oportere primati! elfe ducis curam , vt quam minima ciuium iactura pàretur viétoria. Inliut Capitolini^.	N - ,
Othodmpeiator , quum videret aut deponenâum Imperium,aut magna ciuium ftrage tuendum,(tatuerai fponte mori , & amicis ac militibus hortantibus , ne tam cito de belli auditu defperaret ; negauit fibi fuatn vitani elfe tanti, vt hac de caufa bellum ciuile nafeeretur. Quis non niiretur hune a'llrnum in principe ethnico,eôque triginta tres annos nato? Pra¡m.Ro¡erodam.lib.6. apoph.
Fideles Christiani.
Alphonfus,Lujouico Podio (quo proprer eius (Insularem i ígentiam ac fideni,perpetuo fere oratore in Italia vfus eft) i emmtiantc , pro pace> qUanl 'penet¡s & Florentinis datums ' ,p u quam ducéta millia aureorum extorquen poffe,ref-
Pax.
pondit; Pacem dare fe,non vendere folitumjP^otor./li. j.i/e reb. gejiii j4lphonfi.	E
Idem,quum effet Valenti®, appulerunt eo loci Caroli Fran-coifum regis legati,maghepere euni rogantes,nc per id tem-pus, quo rex eorum bello Britanhico implicitus .effet, contra fe bellum aliquod fufcitarer (quam niaxime enim verebatur Carolus, ne Alphonfus captato tempore & occafioiie, eii ar-• mia lacefl'eret, propterea quodjus aut titulum pr®tenderet in earn partem Galli® Narboneils, quam incol® lua lingua Oc-citanam vocant) refpondit rex; Etfi certe icit, plures Narbo-nenfis Galli® cmitate-s ad Aragonite regnum pertinere, quas Carolus rex iamprideni occupata detineat: nihilöniinus tarnen hoc tempore,quo ilium intelligo bello fuperatum, 8i a Britannis protritum effe,nequaquarii me arma contra profli-gatum regem fumpturumeile yobis affirmomeque eo animo eile , vt quam matores mei in.Caroli profperitate non petie-runt,egö in eius repetam calamitate. j4nt.Panorm.de reb.gefl. j4phonfi, & rjEneae Sylt). de eins dittii. Veriffima certe eft Ciceronis dodrina qua in Philippicis tradit, dum ita fcribit: Nä nec priuatos focos,nec publicas leges, nec libertatis iura
■ chara habere poteft,quem dilcordia,quern c®des ciuium,que F
1 bellum ciuile deledat eumque ex nuniero hominum eiicien-I dum,ex finibus human® naturae exterminandum puto.Itaque I fine Sylla,fiue Marius, & hue quis alius ciuile bellum opta-I uit,eum deteftabilem ciuem Reipnb. natum iudico. Nihil igitur hoc ciue,nihil hoc homine tetriusffi aut ciuis,aut homo habcndus eft,qui.ciuile bellum concupifcat.	.
i Pacis.amantiffimus Gregorius VII. Pont, cum diffidium quod inter eum öc Henricum I V.Imperatorem etat,concor-dibus votis dirimeretur, & pacis conditiones proponerentur,
> dicebat : Pacis conditiones non defpexero , modo Henricus (qui multis cladibus Ecclefiam afflixerat) cum Deo pfimuni pacem'ineat. Melior alias foret talis pugna,inquit Ndzjanz.. in j4pol. qua: Deo proximum facit,quam Pax ilia,qua: a Deo feparat. Platina in vita.
Barnagafius etiam nomine regis Aithiopi® cum Prstore Luiltano foedus pacemque initurus,apprehenfa cruce argen-tea,nixus genibus ? Quam, inquiebat, pacem Iffus Chriftus generis humaiii redemptor difcipulis reliquit: eadem efto inter nos,qui eiufdem profitemur cultum &: fidem.E® Aiaff. G biJl.Ind.ltb.y.Beycrlinck' in apoph.Chrifi.
Inuitent nos priora,& excitent,fed Friderici III. Saxonite Ducis exemplum fortius mouet, & ad fui imitationem alios eiufdem ordinis,quail quodam fune, e ciuilium tumultuum labyrintho trahit.Ille enim pacis araans,nuilas arces autmu-nitiones condidit: quin potiüs ab aliis conditas folo ®qua-uit: 8c in.id ynum incumbebat ’affiduus-, vt pecuniis,fi quas corrafiffet, rite impends , nihil earum poft mortem pofteris fupereilet. Admirantibus autem, eiufque rei caufam percon-tantibus ; Ne, aiebat,ego leuiter offeiifus aliquando,arcibus &: pecuniis roeis confilus,nimis facile vicinos me inferiores bello lace(Tara,& pacem cum eis violent.Quod vtique fabtu-rus non erat, omnibus belli neruis deftitutuS.
Exempla Mvliervm.
Paufaniat lib.i. in Eliacis narrat, fexdecim Matronas e totidem Elidis vrbibus , pacem inter El®os & Pifteos iura-ma dexteritate conciliaffe.
Plutarchus de virtutibns mulierum refert, cum Galli ante Alpium tranfitum ex inteftina feditione in bellum exarfif- H fent.Foeminas fe in medias acies intuliffe, totamque contro-ueriiam tarn ®quabili arbitrio inter arma direiiiiffe , vt in iummis poftea de pace ac bello Reipublic® confiliis, vxores Galloruin adhibit® feraper fuerint. Plura adferentur infra, . mulieres pacific#.
1	PACIF'IC-I.
Pacificorumquos Chriftus in Euangelio beatos,& Dei fi-lios appellat, quia, vt ait Ambrofius, Deus in fejpfo pacatif-. iiirius eft & pax increata per quam pacificantur tarn Angeli, quam hominesjexempla nunc in medium adducemus,quami uis ea qu® immediate a nobis font propolita , his etiam valeant annumerari.
i Ex S. Scriptvra.
Alia animalia in principio fecit Deus duplicia,fcilicet,maf. culum & fceminam. Hominem auteni- fecit vnum, & ex illo funt omnes & finguli procreati, vt fcilicet vnitatem pacis, & concordi® commendaret in homine. Gen, i.


Abraham