EXPOSITIONS QVARVNtìAM PROPOSITION V M G dum dni teftimoniti dicentis in Euagelio de genti« Xoan.lo. bus,Habeo alias oues q non iunt de hoc ouili,quas oportet me adducete,& erit vnus grex & vnus pa« <56 ftor.	Qd ante ait,Bona voluntas cordis mei 8C
Rom.lo. deprecatio fit pro illis in f aiuterò: Hine iam incipit defpe Iudaéoni loqiti, nè etià gentes fuperbire au« deat aduerfus Iudeos.SiCut eni Iudaeorii fuperbia refelleda erat tang èx operib1’ gloriatili, fie & geti« bus oceurrendii,ne tang Iud^is prelati fuperbiant. 67	Qdaiit dicit,Prope eft verbii in ore tuo,8c i cor«
J de tuorhoc eft,verbiifideiqdpdicam'?: Quia fico« fiteàtis i orc tuo q a dris eft Iefus,8i credidcrf i cor« de tuo quia de9 illix fufeitauit dmortuis,falu? eris: Corde eni credit* ad iuftitia,oris aiit cófeffio fit ad faluté.T otus hie loc'’ ad illud refertur,qd fupcrius dixit,V erbù eni confummas 8C breuias faciet diis fup terra.Remotis eni innumerabilib“’ & multipli Gibus facramétis, quib"? Iudaicus popup premeba tur,per mifericordià dei fattii eft vtbreuitate con« ' .................,	Qdauté
dicit,Secudii teftimoniu fidei Moyfi,ego ad ^mu« lationé vos adduca in no gente, in gente infipienta Liritabo vos:dicendo,gente infipiente,expoiuitqd dixerit,in no genterqfi q> nee gés dicédafit qutj infi« H piens eft.De cuius tn fide iritandu dicit populii Iu
Cibus facramétis, quib<’ Iudaicus popup premeba 1 .. ..................................
tfS feffionis fidei ad falutéperuenirem*’.
lationé vos adduca in no gente, in dixerit,in no genterqfi <p nee gés dicéda fit qutj infi«
H piens eft.De cuius tn fide iritandu dicit populii Iu dateti, quia Uli apprèhédetiit qd ifti refpueriit.V el certe in no gente,in gente infipienté: J quia cii effet gensinfipiensomnis gensidola colens,tamen gé« tilitatem credendo deponitnt. Vnde ctià illud eft, Rojna.2. Siigiturpraeputiiiiuftitiaslegis cuftodiat,nonne praeputium eius in circuneifione deputabiturl Vt fit hie fenfus, Ego in aemulationé vos adducam in earn gentem,qtie non gens fatta eft,deponédo ge« tilitatem per fidem Chrifti,cnmfuiffet gens infi« dp piens colendo idola.	Quod autem ait,N¿quid
Roma.ii repulit deus plebem fuam? Abfit: Nam 8c ego If« ra'élitafum exfemine Abrahàde tribù Beniamin: Adhocrefertur,quod fuperius dixit,Non poteft Roma.?, autem excidereverbum deù.Non cnim omnes qui funt ex Ifraèl,hifunt Ifraèlite,neq; quifuntfemen A b raham,omes fili; :fed in Ifaac vocabitur tibi fe« men.vt de ipfo fcilice t populo Iudaeorum illi depu tenturinfemen,qui domino crediderunt.De hoc 70 item dicit fuperius,Reliquiae falue fieni. Quod auté dicit,Ergo nunquid deliquerunt vt caderentJ AbfitrSed illorum delitto falus gentibus eft.Non I ideo dicit,quia non ceciderunt,fed quia cafus ipfo« rum non firit inanis,quoniam ad falutem gentium profecit. Non ergo ita deliquerunt vteaderentrid eft,vt tantummodo caderent, quali ad paenam fuà iolum,fed vt hocipfum quòd ceciderunt,prodeiTet Sétibus ad falutem.Deinde incipit ex hoc loco Iu« aeorum populum commendare, etiam de ipfo ca« fu infidelitatis,vt nò fuperbiant gentes, qui etiam cafus Iudaeorum tam predolus extititpro fallite gentium’.fed magis debent cauere gentes ne dum 71 luperbiuntfimilitercadant. Quodautcmdi« Roma.12 xit,Si efurierit inimicus tints,ciba ilium: fi fitit,po tumdailliihpcenim fattens,carbonesignis conge res fup caput eiusrMultis videri poteft repugnare illi fententiae,qua dominus pri’cepit, vt diligamus inimicos noftros 8C oremus pro ijs qui nos perfe« quunturrvel huic etiam quam idem Apoftolus fu perius dixit,Benedicite perfequentes vos,benedi'« cite 8C nolitemaledicere:Etiterum,Nullimalum pro malo reddentcs.Quomodo enimquifep diligit eumcui proptereacibii 8C potumdat,vt carbones ignis congerat fuper caput eius, fi carbones ignis hoc loco aliquem grauempoenà lignificanti Qua« propter intelligédii eft ad hoc dittum effe, vt eum qui nos leferit prouocemus ad pcenitétià fatti fui, cum ei nos bene facimus. Ifti enim carbones ignis
ad exuftionem,id eft,cótribulationemfpiritus Va« K lent,qui eft quali caput anime,in qua exuritur om« bis malitia,cum homo in mel’ius per pcenitentiam taL vaila Commutatur:vt funt illi Carbones,de quib? didtur toribus. inPfàlmis,Quiddetur tibi,8Cquidapponaturtibi Pfal.no. ad linguam dolofam? S agiti a? potèntis acuta? cum carbonibusdcfolatorijsT. Quod adì ait,Omnis 72 tinima poteftatibus fublimioribusfubditafitrNó Roma.!^ cileni poteftas nifi à deo: Rcttiffime admonet ne quis ex eo quòd à domino fuo in libertatem Vocat*? eft,fattus Chrfftianus,extollaturin fuperbiam,# non arbitretur in huius vitae itinere feruàdum effe ordinemfuii,vtpoteftatibus fublimioribus quib > prò tempore rerum temporalium gubernatio tra« dità èft,exiftimet non fe effe fubdendumrCu cnim conftemus ex anima & torpore,quandiu in hac vi« ta temporali fumiis, etiam rebus temporalibus ad fubfidid degenda? huius vita? vtamur, oportet nos ex ca parte quae ad hanc vitam pertinet fubditos effe poteftatib'Md eftjiominib? res humanas cum aliquo honore adminiftrantibus. Ex illa vero par« te qua credimus deo Si in regnii eius vocamttr,non nos oportet effe fubditos cuiq hoi,idipfum i nobi's cuertere cupiéti quod deus ad vitam sterna dona« redignatus eft. Si quis ergo putat quoniam Chri« L ftianus eft,non Cibi effevettigal reddendu, aut tri« butti,aut no effe cxhibcndii honorem debitum eis qui hec curàt poteftatib<\in magno erroreL vertati. Ite fi quis putat fe effe fitbdédu vt ctià in fuà fidem habere poteftaté arbitretur eù qui téporalibus ad« miniftrandis aliqua fublimitate precellit: in maio« rem erroremj labitur.Sed modusilleferuàduseft quemdominusipfe praefcribit,vt reddamus Ca?« fari quae Caefaris funt,8t deo qua? dei funt.Quang enim ad illud regnum vocemur vbi nulla erit potè ilas huiufmodi, in hoc tamen itinere dum agimus, doneeperueniamusad illttd feculti vbi fit euacua« tio omnis principatus 8t poteftatis,conditioné no« (tram prò ipfo rerum humanarum ordine tolere« mus,nihil fimulate facientes, 8t in eoipfo non tam hominibus quàm deo qui haeciubet obtemperan« tes. Quodautemait,Visnontimercpotefta« 75 temJbonum fac & habebislaude ex ea-.Poteft mo« uerealiquosciimcogitaucrintab iftis poteftatib? perfecutionemfcpaffos fuiffe: Chriftianiergo no faciebantbonum,qui non folum non funt laudati ab iftis poteftatibus, fed 8i poenis affetti Si necati M funt, Confideranda ergo funt verba Apoftoli. No enim ait, Borni fac & laudabit tepoteftas: fed ait, Bonum fac 8i habebis laudé ex illa:'fiue enim prò« bet fattum tuum bonum,fiue perfequatur,laudem habebis ex illa: J vel cum eam in obfequium dei lu« cratusfueris,ve! cum eius pcrfecutione coronam merueris. Hoc etiam in confequentibus intelligi« tur, cum dicit, Dei enim minifter eft, tibi in borni, etiam fi libi in malum. Quod autem ait,Tdeo<$ 74-neceffitate fubditi eftote: Ad hoc valet vt intelli» gamus, quia neceffe eft propter hanc vitam fubdi« tos nos effe oportere,non refiftentes fi quid illi au« feri e voluerintin quo libi poteftas data elide tem poralibus rebus: Qua? quoniam tranfeunt, ideo 8i fila fubiettio non in bonis quali pcrmdfuris, fed in ncceffarijs huic tempori conllituenda eft. Tamen quoniamdixit,Neceffitati fubditieilotc:ne quis non integro animo 8C puradilettione fubditus fie« rct huiuimodi poteftatibus,addidit dicens,Nó fo« lum propter iram,fed etiam propter confciétiam: l'd eli,non folum ad iram cuadendam, quod poteft etiam fimulate fieri, fed vt in tua confciétia certus fis,illiusdilettionetefacerecui fubdit1? fueris iuf« fu domini tui,qui omes vult faluos fieri. 8C in agni* tioné veritatis vcnire.E t hoc enim cii djeeret Apo
ftolus