natura.Sic & bonitas dei atque clementia vafa ir®, ideft, populum Iud®oru & c®teros reprobo^ in-duratrvala vero mifericordie,id éft,èle(ftos,liquar. Nonpotes figmetum Adori fuo dicére,cur me fediti fic?quia & ipfe fidor habét poteftatem facete ex eodem luto, prout voluerit, alia vaia ad honè-fìos vfus,aliaadinhoncftos.Quod,ideft,fideus volcns óftendere iram , fuftinuit in multa parien-tia vafa ira:, tu quis es qui refpondeas deo?Voluit deus oftèdere iram fua<n, non vtique animi pér-turbationem, ficut èft qua circa homines nuncu-patur,fed iuftam vindidam, & notam facere. po-tentiam fuam,ad quam pertinet damnare iniquos. In hoc quoque demonftratur eius potentia, quòd & malis bene vti optimus poifit. Óftendere ergo voluithanc potentiam,qua bene vtitur etiam malis,multa illis naturalia & temporalia bona largi-ens,eorumque malitiam & comparationem adex-B ercendos & admonendos bonos accommodans,vt in eis difcant ageregratias deo, quod ab eis non iuis meritis qu® in eadem malfa paria fuerunt ,fed illius miferatione difcreti funt.Si enim foli hi cre-arentur ex Adam,qui efiènt per gratiam redimen-di,& prseter hosqui vt Iudsei in filios adoptantur, nulli ali] homines nafcerentur, lateret beneficium quod donaretur indignis ,quia nullis ex eadem dà nabili ftirpe venientibus debitum fuppliciu red-deretur. Volens ita’que deus óftendere iram & notificar e potentiam fiiam,fuftinuit in multa patie-tia uafa ira: aptata in interitu,id eft,reprobos homines, in quibus latet ira eius, qùi aprati funt in perditionem,longanimiter tolcrauit, vt ordinate difponereteos, & vteretur illis ad inftrudionerh falutis eorum quorum miferetur,ideoque vafa mi fericcrdi® vocantur. Non quòd illi efiènt necef-C fariafiue angelica fiue fiumana peccata, cui nec
i urtiti a creatura: cuiufquam eft neceflària, feci vt oftenderet diuitias gloria: fuse in vafa mifericoé-di®,ne fe in bonis operibus tanquam de propriis cxtollerent viribus : fed humiliter intelligerent, nifi illis Dei gratia non debita, fed gratuita fub-ueniret,id fuifiè reddendum meritisfuis, quod ali is in eadem mafia redditum cernerent. Ita enim quid fibi praeftetur difcunt gratis iuflificati , dum non fuo merito, fed gloria ditifiìm® Dei miferi-cordi® difcernuntur à damnatis, cum quibus eadem iuflitia fuerant & ipfi damnandi:C®teri attieni homines adiftam gratiam non pertinentes, quorum tamen & animam & corpus Dei bonitas operata eft,& quicquid habet ipfa natura pr®tdr Vitium,quod eidem infixit fuperbicntis volunta-tis audacia, propter hoc à Deo (qui ilìos ita pec-caturos,vt «terno efiènt igne damnandi, fine du-bitatione prsfciuit) creati funt, vt in his oftenderet liberum defertoris arbitrium fine fui gratia quid vaierei, & in eorum iuftis ac debitis pcenis vafamilèricordi®, qu® non fuorum operum meritis , fed gratuita Dei gratia difcretà funt ab illa x concreatione, quid fibi collatum eflèt addifce--* rent :vt omne os obftruatur , & qui gloriatur, in domino glorictur. [Vt oftenderet, ]inquit,[diuU
tias glori® fu®] quaglorificattir in fanàis, bc»e D faciens eosóperari,[in vafa mifericdrdi®] id eft, in homines quos replet Aia rriifericordia,[qu(j]id eft,quos homines ele<ftos[pr®paràuit]id eft,preordinami ad [gforiàm]«ternam. [Quos & voca uit]fcilicet [nos,non folum cxlud«is]vtipfi Iu~ d«i volebant,[fed etiamex gentibus ] vt ci vtrifi. que fieret vnus credenti urti populus.Ex quo oftéc ditur,non gentes eligi vel Iùdsos, fed hominum voluntatesdiuinitusilluminataà. Quos & voca-uit nos,prò eo pofitum eft,ac fi dixilfetiSicut nòs quosvócauit nonfolumexIud®is,fedetiàm ex gentibus . Superiora enim quali de PfiataOne& Aegyptiis,qui fuerunt vafaira:, & de filiis Iftael qui erant vafa mifericdrdi®, difputare vl’detur. Nunc autem ne folum -illi antiqui Ifraè’lit® intel-ligerentùr vàia milèricordi®,oftendit quia & nos qui ad nóuam gratiam vocati fumus, non folum 2 ex ilio Hebrseorum populó, lèd ctiam ex génrili-tate, vafa Cumuli eiufdem mifericordiìé.Etiam ex gentibus vocauit nos Deus,[ficut]ipfe [-dicit in -OfeciNón plebem méam]id éft gentilitatem qua: non crat plebs fnea , vocabo plebem meàni,] id eft, vocabulum peculiaris populi mei dabo illi in gratiam nominis Chriftiani. [& non miferi-cordiam-Cdnfequutam] id eft, eandem gentilita-tem qua: milèricotdiam cohlequuta non fuerat, fed fine mlfericordia perditioni reliéta erat, vocabo [confequutam miféricordiam,]ideft ,hoc vocabulum illi dabo , vt appelletur confequuta mifericordiam , vt fionien indicct beneficium. '[Eteritjiftud in tempore grati® [in locò] id eft, •in terra gentium, [vbi ditìumeft eis] diuinitus, ■[Nonplebsìtiea]eftis[vos.ibi,] ideft,ineadem Jgentiuregiohe[vocabuntur]quiibi fueiint, [fili; Deiviui.JPCrhocquodDeusgentilesadcul- F tum fuum non vócabat, fedin errore reliquerat, dicebat eis,Non plebs mea vos. Sed in loco gentium vbi hocantea dióium eft,ibi poftmodu predicata per apoftolos euangeli; gratia, vocati funt qui illic crediderunt,filij Dei non mortui,fed vi-ui.Coluerant ehimpriùsmultosDeds moftuos, id eft,homines mortuos, quos fibi Deos cóìiftitue rantjficutlouem & Apoltihem & Herculem , Se ideo ne quis talium intelligerétur, nunc Deus à propheta dici,cum de gentilibiis (èrmo efièt, cognominami Deum viuum.
ìfaids ante eldmat prò lfrdel:Sifuèritnu-ineriti flioru Ifrael tdnqua arena, maris, reliquia fatuafiet. Verbu ante cofummas & dbbreuìasinaquitate, quia "verbubre utatufaciet dominiti fupcr terra. Etfcut ifdìa-pradixit Xfaias^ifi dominitifabaoth reli-quiffet nobisfeme ficut Sodoma fatti efe-niti,etfcut Gomorrha fmiles fuiffmiti.
Quia hos dixeràt vocatos non folu ex Iudeis, fedetiam exgentibus,& gentium vòcationem,-de quibus minusvidebatur,aftruxerat prophétied g .. teftimohity