8 /.
terius plus dicit qtiàm applicavi , applicar enim A aliquisignemadcomburendum , qui tamen non coijiburit in virtutc ejus, qui illuni appofuit.Dein-de per applicationem applicans eft caufa ìllius cfte-étus qui efì inftrumento proprius , ficut homo eft caufa incifion.is, qua? eli cultcllo propria : .I1-lud antèra incujus virtutcagiturita caufatactio-nera inftrumenti ut faciat inftrumentum non fo-Jùm caufareeffcflum libi proprium, led etiam cau-fareeffedum ipfi principali agenti proprium ,fì-cùt dolabra eft carila rei artificiata^ , & non tantum feiflionis (ibi propria?.
Artici’ i, u s X.
& C ad argumentacjtifdem art.7. veniamus: creatu- Ibi enim eandem prioritatem caùfaìitatis Deo B radura tribuit. Ad 4. inquit, dicendum quod tam Deus operati- quam natura immediate oferantur, licei ordinentur turar- fecundùm priust$paftenus ut ex d ttis palei : Ubi dman- feilieet dixerat in corpore quòd virtus caufa prima tur fie- prius agiìincaufatum^fi vehementius ingreditar in cundùm ipfum.Kd .ttlsrationevirtutis inferiori! eft quodfit p.tus & aliano modo operattonis principini» in fio ordine, i. pofte- Zdi àgat ut inftrumentum fuperioris virtut'is. Ad 6. rii». Deus non f>(ùm eft caufa bperationis natura ut confici vans vtrtutem naturalemin effe,fie dalijs modis, ut . dittar» eft.,{ci\i.cet in corpore. Ad 7’. Virtusnaturali! qùa/ft rebus naturaltbus in fua inftìtutionè co Hata,.weft eis- ut quadamforma habenseffe rat tir» ‘15 firmimi in natura , fed id quod a Deo fit in re na- C turali quo attualiter agat , eft ut inteniie fola , ha-bens effie.quodd.im incompletum per modum quo co-lòres funi in aere & znrtas artis in in frumento artifici* Sicut ergo fecuri per artem potuit dari acumen ut effet forma in edpermanens, non autem dari etpotuit qu'od vis artis effet in ea quafi quadam forma permanens , nifihaberet tntellettum , ita rei naturali potuit conferri virtus propria ut forma in fifa permanens , non autem vis qudagit ad effe ut in-fitrumentum prima caufa nifi daretur ei qu'od effet univerfale effendi principiar» : Nec iterar» virtuti naturali potuit conferri ut moverei feipfam , nec ut confervaretfeinejfe. Va de patet qu'od ficut inftru-
* mento artificio conferri non potuit qu'od opera- D retur abfque mota artis • ita rèi naturali conferri non potuit quodooeraretur abfque mattone divina. Circa qux verba eli obfervandum quòd D. Thomas non requirat incaufaantequàm agat formare aliquam feu qualitatem caùfa? inhserentem, fed folùm requirit motionem" quae ab eo nunc vocatur virtus intentionalis , nunemotio , quia habet elle incompletum in ipfa caufa 2. & in ea non eft permanente!’ fed tranfeunter , quia feilieet per hoc quod ipla moveatur , egreditur attillaaótio : de qua re alibi recurret dicendi lo-cus. Ad t2.Ubir^fpondetadlocumEcclcfiafìici «	1 f. dicit quòd Deus non dicitur hominem dereli-
qtiiffe in manu confili) fui quin in voluhtate operetur, E fed quiavoluntatidedit dominium fui attus , ut non effet obligata ( naturaliter ) ad alter am p artem con-tradittioms quod qutdem dominium natura non de-dit , cum per fuàm formar» fit ( naturali necef-fitate ) determinata ad unum. Et quseftione 5. Lncvu de veritaté arridilo y, ad4- Deus ,ait, dimifitho-ecclefìa- rninem in mar.u confilijfui in quanti»» confittali eum flici , propriorum attuai» provsjorem : fed tamen provi-expen- dentea hominis de finis attibus nonexcludit divinar» ditur. prpvidentiam de tfidem ficut ncque virtutes attiva creaturarum excludunt vtrtutem attivar» divinar». Si autem Deus eft primus pròvifor , ergo
Jrt.X.
eft primus caufans , quia providentia cri caufa rerum ut docet 1. part. qua?ft,2 2. & lib.3 .contra Gent. cap.yp. & 163. & quxftione p. de ventate. Scd ut feiasquod nullatenus rc-tratìaverit eaquae dixit quxftionc 3. de potentia-, confer ea qua:' de cadern fcriptura dixit lib.3. contfa.Gcnt.cap. 90. Ubi dicit quòd hac verba ad hoc inducun-tur ut homines effe liberi arbitnj off endantur , non ut eorumelettioncs a divina providentia fiubtrahan-tur : qti.se proinde eas & ordinare & càulare poteft. Et 1. parte quteftiorie 22. articulo 2. ad 4. In hoc, ait , quod dicitur Deum hominem (ibi reliquifle , non excladttur homo à divina providen-tia , fed oftenditur quodnon eiprafigitur virtus operativa determinata ad unumficut rebus naturalibus , qua aguntur tantum quafi ab altero diretta in fi-nem , non autem feipfa agunt quaji dirigenti a in finem , ut creatura rationales per liberum arbi-trium quo confiliantur & eltgunt. Sed contea obfi-cies : Si voluntas eft domina fui aòlus , ergo rion debet à Deo movevi vel determinati , fed poteft agere quando vult Deo in ipfam non operante. tfi>efp..fi(eg. Cmf. quiadomimumquodhabet volun-tai fingerjuos attui- per. quod in ejus éfi potè fiate velie & non velie , excludit determtnatiònemvirtutis adunar» ( qua. virtiis fit natiirali'ter ad unum determinata ficuti eft imbiuti^ ) & violentici» cau-fit exienfis agentis : 'non'autem exd-ud.it influentiar» fng.ertoris caufa à qua eft ei effe .& operari. Ita B. Deus Thom. lib.- 1. contra Gent. :cap. 69. Qjiibus influit confórmitcr Joquitur ìinhóc articulo 7. quatii. 3. in cau-de potentia ad 13. inquiens quod voluntas dtettur fqm. habere domimum fui attui non per exclufionem cau-ft 1 .fed quia caufa. 1. non ita àgit in voluntate. ut Deùs 1.0 eam de neceffiate ad unum determmet , fieut deter- deter-rninat naturar» ; & ideo determmaiio abtus relm- fnihat quitarinpoteft-.tte ratiónis & valuntatis. Ex quibus volun-verbis nota Deum ita determinare voluntatem, tatem ut tamen non determinet neccffitatem inferendo, ex ne-fed relmquendo in poteftate voluntatis ut Deo c-ejfttate' iplam determinante fimul etiam ipla le detenni- .i.dcterq net. Verum 2. obfervandum eft non (equi : i/o-minat luntas habet in poteftate feipfam determinare, cr- fednon go Deus non determinar iplam nam voluntas «ecefiì-habet in fua poteftate leiplam determinare , tando.,.. fed fuppolìtà femper Dei motione ac determi-natione , tanquàra i.caufs : Undéidem B.Tho-mas 1. parte quasftione 8 3. artieri. ad ip.Eletttones, inquit ,.ipfi funi in nobis. i, innoftra poteftate , fuppofito tamen divinoauxtlio : & refpoìifione ad 2. dixerat libertini arbitrium non elfe fufficienS ad velie & currcre nifi moveatur & juvetur à. Deo : Et hoc loco clarè aflerit voluntatem ha1-bere dominium.Iui aétus , non tamen cum ex-clufione caufa primae , ut feilieet verum fit illud Augultini Deus magts habet in poteftate volunta- Elettio-tes hominum quàrn ipfì fUM. Sed objicies, B.Thomam ««. Ine loqui de formali determinatone , live àcin nd~ afiione qua voluntas feipfam determinar , n.onftnt A”' autem de pràdeterminatione , alioquin enim non telate , determinaretur à fe fed à Deo. R Negand. antec. 1. fippofii-quiaexprefsèdicit B..Thomas quòd caufa 1. de-terminar voluntatem qua eft caufa. 2. quia fi Dei au-hoc verum foret , nec Suarez , nec alij con-tenderent eum retraSaffe ea verba. 3. dicimus voluntatem detèrminari afe ut caufa 2. &àDco ut caufa 1. ficut moveturà fe&àDeo 1.2. qtis-ftionc 9. articulo 4. ad 3. Detiique dùm in argomento 14. quareretquomodò voluntaseftlibera,
lì