Pars 11.
PART1S SECVNDAl.
Articulùs I.
CUm hadenus aufloritatibus D, Thoms oftenderimus eum fentire quòd Deus cau-fas fecundas realiter attingàt j moveat j applicet acpratdeterminet., ideoquenon concur-rar in foìuna eftetìum : proximum eft docere quod illa ejus fcntentia vera fit & ab omnibus jure am-pìedenda. Ad quod probandum licet rationes non fuppeterent aliar quàm qua; à B. Thom.locis ffiemoratis tanguntur, folius tamen tanti Dodo-ris audoritas nos meritò movere deberetut cum ep fentiremus i potiùs quàm cum Ncotericis, prx- B fertim cum à (arìtìis Patribus in nullo difcrepet hsec ej'us dodrina, fed omninò ’confentiat, ut mox videbitur. Quia tamen rationes non defunt , eàs proferam » fi prirìs duo admonucro ; Primum quod in rebus arduis 5 qualis eft materia de operatione Dei qua operatur omnia 3 live adus móraliter folum bonos , live illos qui pietatis funt , & ad falutem conducunt 5 non tam vi-denduth fit quid ratio naturalis, quàpi quid fcrip* turarum Sandorumque Patriim audoritates fua-deant. Fallit enim hùmana ratió fi non audo-ritate divini fulciatur , eademque Pelagium fe-fellit , & hujus fatcuii Philófóphis perfuafit Rom. li ut dicerent fe effe fapientes , & quan- f' do negare non póterànt fe non à feipfis fados homines > crederent faltem & dicerent feà-feipfis, non autem à Deo fieri bonos. Sic enim orator Rom. quali communi Philófophórùm ore : virtutem j iiiquiti némo unquam acceptàmDed retulit, quia fcilicet propter virtutem jure laU-damur i & ih virtute redè gloriamur, quod noti tontingerétfi donumàDeo,nonà nobis habere-mus. Eri ràtioriettì humanàm , qua; finirli fere biódo fimilibus hóminibùs* pèrfuaderet quod adus bónós non atcipiamus à Deo praemóvente, quia propttr óos jure laudamurj quod non con-iingeret fi Deus priùs natura eosfaceret. Sed neu-trius ratio concluditi quia ficfacit&datDèus ut D tum opifice fuo is qui reparatur operétur. Secun-dum eft quod fiat in re fcriò perpendenda fit crea-torisd creatura; Conditio : illius omnipótentià, hujus infirmitas , illius independchtia j hujus Continua dependentia ; illius efficax opératio qus invenitùr ijn omni Operante , hujus inefficaximò. nulla operatici , nifi is quicreaturam Fecit cum non effet; eamagerefaciat cum nónàgéren Simul autem cogitandum eft libertàtem hdnjiriibtìs à Deo fic datàm ut eà uti non poflint firie previo illius auxilio. Sicut enim fieri non poteri: lit Deo Cam non Cònfèrvaritefubfiftat ; ita fieri non poteft ritDeoeamnoti movente, operetur. Eft fcnirri Deus & caùfà prima dans effecónfervari, E &priniuin agens ac prynum movens dans agere & operati. NeC cri quód libertàtem vereamur iti* fringiabeo qui libertàtem Contulit. Si enim poteri: voluntatcttì creareìcut non poflìt voluntarerrì tangere realiter ac movere ? Si dedit poténtiam cur non poffit tribuere ufum 5 noti folum Fallendo operationerh, fed etiam movendo potert-tiam ? Cur qui libertàtem dedit vói unta ri, li-bertatem tollat fi voluntatem móvet ? Cut qui illam creavit ut libere ageret , non poflìt eàm móvcreut libere agat ? Operatio Dei in volun-tate non eri: defìrudio ljbertatis fed confirmatio.
Sj/lv.de motioneprimimotarit.
À
Art.l.&fì.
Non ergo timeas libertàti lui , fed fìdèhter roga Deum ut te moveat,prtemoveat,applicct,determi-net ad oper? piétàtis, ad cotìverfìónèrii àd'confef-fioncm,ad fàCramentòrum pérceptiohtm &c; Sed ad rationes accedamus.
A k t i t u L V s IL
PRima folet peti ex rationé primi movcntis', quod cum immobile fi t ea; torà ómbra ‘moveat, juxta ìllud Philofòph.ih 7-&8.Phyficórurrl. Om-ne quodmovetnr ab alio movetur. Sed eft notandum primo quofdam hegàffe illud ab Ariftótelè ufur-pari. InterquoS fuit Bellarminuslib.3. degrada & lib. Arbitriocap.i 1. Veruna legendùs eft Phi-lofophuslib 7. Phyficorurri feit. i.a.& 3. lib.8. test. 3 3.q.q. yo. & alibi , ubi diferté àit bmne quod movetur ab alio moveri , atque hoc ipfum riotius eft quam ut reFutari debeat, Secondò no-tandum eft effe nonnullos qui difium axiomacon-ceduntab Ariftòteleufùrpatum, fed ita ut ipfè lo-cutus fit foìum demoni Phylìco , dtque primó motorequi fit vel primum cdélurri, vel intelligenza illi àflìft'ens & ipfum movens. Tértiòfunt& aliqui qui velint Àriftotelem totprimós motores *admififle,quotquot non ab alio^fed à fe mòvcntur : irt ammalia, homines : ut Socrates v.g. fitprimus motor mobiliumqu# abipfo’ mòvcntur. Veruni hxc fine ratione dicuntur,ncc conferì tatiea flint il-lisquarab alijs ejufdem inftituti do&oribus àdfe-C runtut. Nam licet Ariftoteles illud axiomafxpé explicet in corpóribus & corporum motibus qui fiunt à primo motóre creato , ce'rtum eft tamen quod Ariftoteles illud éxtendatad primum tno-torem Deum, à quo lìcut omnia hàbuérunt effe,ita & moventurqUandóCurìque moverituriLib.enim 8. Phyficortimc. io. & féquent. ex éo probat dan-dum effe primum cns, primumque mototem qui fit incorporeus & magriitudinis expers & infini* tus,noh duratione folum fed & virtute.-ut confirmari poteri non folùmex textu fed etiam ex To-leto quii. 8. Phyf c.tf.q.6. docetex Ariftótele ip-fum fenfiffe quòd Deus fif catifa efficiens totiuà mundi tam corporum quàm intelligéntiàrum:ergó ngnovit mótorem Deum qui folus fit fimpliciter & àbfolutè ptimus motóri Etq. 7. feqi cxeodem & multis alijs oftèrìdi't Deum effe ubiqrié. Quseft,8. docet Ariftotelem ferififfequòd Deus fit virtutis infinita?,probatquc ex-jam dido cap.iò.1.8 Phyfi-torumtext.78. ubi éxprtfsèponitprimu movené effe virtutis infinita:, ergo licer Socrates dici poflìt primum movens in aliquogenefe, non eft tamen abfoltitè primum movens Àriftotelicumi c.umnec omnia móveat3necfitincorporeum,nei:infinitum; nccitctnum. Similiter Cohimbricenfes q. 3.1.8, Phyf.cap.i o. Diftjuirendum, inquiuiit art. i. fuper-eft^nam eAlrtftoteleìihfinitam ih primo motore (hoc eftin Dèa)virtiìtem àgnovertt : & arti refponden-fes dicUrit. frobabilior tamen videtur eorum opinìò qui arbitrantur zAlriftotfl'em coohovifte Deum ha-bere virtntem perfezione infinitam. ita ftentit D. Thom.ì.p.queft.i^.art.2. Hehricus Gand. i.part, fu£fitmma art. 3 ^.qu.6. Scottesi» t.dift.z.quaft.^. & in quodlibetq. 7. èJMagnits Albert: hoc in libro traci.cap. 1. fi? Simplicttts ad text. 7$. ubi ajferit idem omnibus ahtiquù Peripatetica vifum fuiffe. Ita ConimbriCen. Non cenfét ergo Philofophus effe plutei pritnoi motóres; Quod velò additar ahimaiià qus non ab alio fed à fé moventur effe prima moventia ; pratterquàm quod ditìis eft con-trarium,etiam Ariftóteli repugnat^qui lib.8 .Phyf.
B 2	téx6
*