Quænïfit mediocris diftantia planetarú à cétroterrç.
Collatio diametri folis cum diametris terræ & planetarú.
Quàm ma-gnæ fine vmbræ ter-rç & plane-tarum.
ììj I Caput primum
Et quidem non cft maior ratio Cur feçnidiamfir ter terræ 3456 milliaria femidiametriveròconuexi a'erìs, 3489; çon.uexfæ theris, 178672 milliaria con-tineant,quàm,vt plura,vel pauciora,nifi quia Deus magnitudinis terminos illis præfcripfent. Ille illç eft,quicquid Athei garriant, qui lunæ médiberé à ' centro terræ diftantiam 56 femidiametrorum ter-ræconftituit;SoIem,verô,Mercurium &,Venerem 1142; Martem .1745 ; louera 3995 ; Saturnum 10550 femidiametris terrenis ab ipl'a terra feiungi voluit, quandiu in mediocri diftantia verfaren-tur.
Quæ proiettò tain ttupenda finir, vt neminem mentis compotem ede credam, qui non fateatur Deum neceffariò concedendum elfe, quiiljaom-nia fumina fapientia ordinauerit :, atque Solem tantæ magnitudinis fecerit, vt eius diameter fit ad terræ diametrum, vt 26ad55ad C diametri!,vt 26 !i:ad diametrum £ ,vt 26 ad i’;ad veneris dja-mettqm,vt26ad2,8.;ad diametrum יס , vt26ad2 ’, 5 ad diametrilm , vt 26 ad 5 3 ad Saturni diame-trum, vt26ad !4 ¡,;Denique ad ftellarumprimæ magnitudinis diametrum,vt 26 ad 21 ’. Alioquin fi folillam 26 partium diametrum fi.bi ipfi tribiuifer, cur non longé maiorem affumpfiffet’ Nonfolùm autem planetarum diftantiæ, fed ipfæ eorundem vmbrç Deum elfe probant,fi determinatas vmbras illis concedamus, quippe quæ ab aliquo finiri,at-que limitari debuerunt. Hinc fit, vt vmbra terræ femidiametris fuis 264conftet, ac proinde lunam nobis eclypfet, quæ 68 femidiametris ad fiimmum dittata nobis; aliquando vero 52 tantùm: eapro-pter licet vmbræ fuæ mucronem terra ira longé proliciat, nullum alium planetarum attingere po-
Verficúlus I.
n4.
teft,quia Venus'reliquorum ciriffimafaltë 187 fe. midiametris dittar. Vmbravero ? maxima 43 fe. midiamerrisconftat; cuius apex dittata foie ferai, diametris ,terræ 614: quapropter minime pertingit ad Veuerem 855 femid.à fole fciúttam. :Quid opiis eft Veneris vmbram commemorare, nifi vt magis, atque magis Atheorum impietatem retundamus, &: ab eorum mente caliginofa tenebras difpella-mus. Quibus, propterea Veneris vmbram offero 102 femid.conftantem, cuius acumen ditterà fole 9;7fem,vndelunam affequi non valet, cum àfole 1034 fern, ditti ta fit. Martis autem vmbra 147 fe-midiametros terræ longa cft, cuius vertex à fole 1775 fern, remouetur ; eapropter tantùm abett, ve louera attingat, hic enim à fole 2652 femid.diditus eft.
Qualem obfecro louis vmbram eflèputas’nun-quid 86p femid. vt eiusvertex à fole pernii fe-mid. fugiat ’quæ Saturnum , vt à fole 10588 dittane rem, attingere nequit. Quàm vero mirabilis eft vmbra Saturni cura fuis femid. 12532, & vertice à fole per femid. 23124 dif1untto;quì ea de caufa ftel-las eclypfare poterit, fi tantùm feiunttæ fuerint à terra per 14006 terræ femidiametros.Supereft fiel-larum primæ magnitudinis vmbra maxima ,'cui terræ femidiametfos 65000 ad minimum tri-buunt.
Quæ lingula maxime velim, ab Atheis accurate fpettari,fallor enim,nifi tantarum rerum, & ordi-nis adeo pulchri contemplatione,nec non admira-rione cap ti,neceflariò Deum admittendum effe fa-teantur. Iam vero poft artefatta creaturas omnes ad auxilium aduocenius, & omnia entia aduerfus Atheos dirigamus.
RATIO XXVII.
Deum ejjeprobatur ex omnium entium collezione.
SVmas obfecró, Athee, omnia entia, quæ nunc attu funt, eorúmquecollettionem; quærô an talis entiúcollettio fie afe, vel abalio,fanèno ora-nis eft ab alio, ergo aliquod ex iftis entibus a fi effe debçt. Minor probat11r,alioqui enim daretur ens aliquod extra collettionem, à quo eilet talis colle-ttio, quodeftcontrahypothefim includentem in tali colleftione omnia, quæ finir. Quodverò talis entium collettió à fi effe nequeat ,aut prædicatùm à fi ei contienire non poffit,ita probamus. Si illa effer ù/ê, vel prædicatum ù/è ei competeret, effet
?7“° ve[ ratjone entium contentorum, vel ratione coi-*enera'¡1 lcaio״is talium entium, vel vtriúfque; fi primum t'Kîofo- habemus faltem aliquod exiliis entibus 'afiejfe, nitur. quod intendebamus. Secundum diti non pòteft, fiquidem omne prædicatum conueniens alicui to-ti ratione collettionis,eft vel aliquis numerus, aut multitudo, vel aliqua proprietas multitudinis, & numeri, cùm enim collettici formaliter fumpta fit ratio formalis multitudinis, vel numeri,fi fit colle-ttio vnitatum ordinatarum, nihil poteft Conueriire collettioni, nifi quod eftvel multitudo, vel pro-prieras eius, fed efe àfieii prædicatum, quodnec eft multittldo,vel proprietas eius, tum quia ejfe a fi, ficuteffe ab aho couenitvriitati,nec magis vni mul-titudini, quàm alteri, igitur effe afe non conuenit
toti ratione collettiohis, ficut ifta predicata eflè ternarium ,quaternarium, &c. parem, imparem & fimilia conueniunr ipfi collettioni , non aurem partibus ternarij, quaternarij, &c. Si vero ter-nutri concedis,primó habemus intentum,quia da-bit 11 r ens aliquöd a 7?,quia prædicatum a fe conue-nietcollettioni ratione entium ili ea exiftentium.
Securidò cùm non poffit conuenite ratione coi-lettionis, dici nequit quod conueniat prædicatum àfe ratione vtriúfque. Iam vero cùm ette ens à fi lit elle Deum, ficut clariftìmè probatum eft dari ens à
7?,ita notiffimum débet ette dari Deum.
Vbi aduerte tationem hanc,quam entibus cd-
iufeúnquegenens fimulfumptisapplicauirnus, ex ¡toad™ ״ æquo efficaciter entibus vniufcuiúíque fpeciei ap- ticulai u " plicari poffe, vt parer in hominum generationibus, dcfccndit. quas omnes ab aliis hominibus effe implicat, nani fi fumamus omiles homines, qui attufiierút, quæ-fö an tota illahoniinum cbllettio fit afe genita, an ab alio, fi fecúdum,vel ittüd aliiid eft homo, A: hoc eft contra hypothefim , veleft quid diftinttum ab homine,& aliud ette nequit præter Deum,cùm ni-hil poffit hominem producere,nifi ve! alius homo vt fit connaturaliter, velDeus, ve in prima Adami creatione faftum eft. Primum autem dici nequit, nifi admittatur aliquis homo afe genitus mediate'