141 Caput primum. Verficulus I Occurritur opinionij& obiezioni Atheorum. Amor fit. Vari« pro- prietates amoris. nominaremus initio, quem in concludane repo-nendum fufceperamus, Vtinam eos ad Deum re-duxerimus , quibus illud naturæ nomen indulfi-ratis ; quos iam alia ratione vrgebo ex abfurdis, & incommodis deprompta, vt fi quis fuperfit, quem tanti obiedli amabilitas minime rapuerit, illum incommoda , &' abfurda deterreant, quæ fi Deus non exidit, confequuntur. Verum antequam, af-feramus abfurda, operæpretium exidimo , vt de natura amoris nonnulla fubijciamus, præfertim cùm verus Dei Opt. Max. cultus in amore fitus ef-fe videatur. Perperam enim Athei fibi pcrfuadent nos, qui Deum agnofcimut,admittimus, & fum-m è veneramur, nefcio quo timore, &,angore, ve-lut perpetuo carnifice , premi , atque torqueri : imo nihil edquod tanta delcélatione, tantoque gaudio nos afficiat, quàm vbi Deum Opt. Max. fummè fapientem,atqueiuftiffimu1n apprehendi-mus,&credimus; enimuero praimium ab illo fpe-ramus , cùm opus aliquod perficimus ob illius a-inorem ; fcimusamantibus eum deeffe poffe nihil; in omni tribulatione ad cuín confugimus ; credi-mus omnia incommoda , quæ nobis occurrunt, aduerfa omnia, quibus confliélamur, ipfam etiam mortem à tyrannis illatam ,nollræ falliti prodeffe, & immortalem beatitudinem nobis comparare, adeout in medijsignibus, & cæteris tormentis a-mor Dei nos immenfum recreet,& addat robur in-comparabile. Nec mihi dixerit Atheus,ijs, quiDtum hiftif-fimum admittunt, v bi quid peccauerint, non fo-lùm timorem, fed & defperationem ingruere, & incuti, quandoquidem falfum efl illud ; licet enim fidelisTheodidaâuspeccatumaliquodcommife-rit,non ideò defperat, fed ad amatum fuum,quem nouit effe mifericordcm, & vniufcuiufque falu-tem optare, vti bonus filius recurrit, & vix errati veniam poftulauit, quando mifericots Deus, ma-ximè propitius erratum delet,& filio peccatum di-mittit. Vt ergo ad amorem redeamus, ille efl mentis affeétus,quo rei amatæ fummaquæque, & maxi-ma bona gratuitò cupimus; vnde fi pauca,yel par-ua bona cupis amato , parum illum amas ; fi veré, & integré amas, quicquid eiboni defiderare:po-tes, idilli cupis, quod fi ei bonum aliquid defide-res,non propter eum,fed propter aliud , non eum veré amas,fed aliud in illo. Amor autem eflexcel-lentiffimus humanæ voluntatis fruélus, quo nihil admirabilius, aut dignius in toto mundo nafeitur, quo fine quifpiá ih omni aélione fua eft infipiens. Amor efl liber, non feruus, etenim fpontaneum ortum habet,adeoutab inuito dari nequeat,neque ab inuitoauferri. Adde quòd'homo nihil proptiè fuú habeat, nec plenus fit,& integer rei vilius do -minus, præterquam amoris fui ; csteta enim ex-ternis iniuriis patent, Amor itaque omnes homi-nis diuitias,& omnem eius thefaurum compleéti-tur, quem pio libito dirtribuere poifit cuicumque voluetitinec quidquam aliud præter amorem fuú, aut faltem nihil ita dare potefl, adeout alteri pro-priènolim te gratiam habere, licet totú tnundum ttibuerit, nifi id ex amore fecerit, vel fimul amo-rem fuum tibi dederit. Hinc fit vt nullum munufculum adeo paruú , & exiguú effe poifit, quod magnum non faciat amor, qtiandoquidé nihil tam vile efl, cui amor gtatiam, pretiumque non addaf.nam ex magnitudine atno-ris,quo res aliqua donatur, grati«,pretijq; magni- Ï42 tudiriem donuiü defumit. Præterea condimenti dulciflimú, atque fuauiflimú amorem dixero., quo quicquid habemus,dulce, atque fuaue redditur,& fine quo infipida funt quæcùque agit : ideoque afferimus nos vel Deo,velhominibus nihil fine a-more gratum dati poffe. Amor eftres omnium pulcherrima,adeout omnibus placeat, &anemi-ne refpui poifit : nec enim vllus eft, qui amari non cupiat, cui noder amor non fitgratus, fifefinceré diligi fenferit, & crediderit,■quis enim efl ira métis inops, qui non vellet omnes fibibenècupçre,& neminem male fibi velle.Ipfe amor non folú om-nibus placet , fed efl in caufa eurplaceafct, quæ. cuque placent, adeout fit indar alicuius mediato- ris, ita omnibus gratus & acceptus, vt per eum, rebus cæteris tum apud Deum, tum apud homines gratia concilietur;fine quo nihil habet homo,quo placeat,cum quo omnia placent. Mirabilis fané voluntatis affeétus amor, & ita pretiofus,vt nullus quantúcumque diues inueniri queat, qui amoris donum non fit accepturus, aut illud fpernere Valeat,quádoquidé ipfe Deus feipfo beatiflimus pofsitnó potednó aeceptiífimú habere noftrú amoté, fifincerus illi donetùr ; qui nullius creaturæ, præterquam amoris defiderio tenetur; qué cum ei puré & illibatum offerimus, nunquam repulfam patimur , aut contemni, atque refpui poffumus. Quid obfecro admirabilius,quá quod amor neminem offendere poffif.enimuerò amare, ed alicui bene velle, quod in nullius cedit iniuriá; ideoque amor ed innocens, vel ipfa innocentia; quires, alioquin ex natura fua offenfiuas, excu-fabiles reddit, adeout fit rerum omniú excufator, nullius verò accufatonquis enim nó facilècodonet iniuriam,quá expüro amolé fibi illatam effe depre- 11־ henderitfllle ed qui per fe folus placet,nec alterius rei comédatione,vel focietate eget,cùm per fe dui-eis fitt,graiofus,& amabilis;præterqué homo nihil habet,quod per fe gratù fit.Hincfit,vt amor omne hominis bonùeflè videatur,nifi bonus efl,quic-quid habemus,nobis bonú efficitur, fin malus,ma-lum;ipfum enim hominetn reddit bonum,vel ma-lum,nam ficut arbor bona,velmalaob bonú, vel Pu'c*lcrri״ malum fruélum appellatur,ita&homoóbbonú, vel malum amotem; atque ideo qui bene amat,bo- phiaex ai-nuseft peruerfus vero, qui malè,& contra natu- !»tispro-ræ leges. Vnde conflat nihil homine melius habe-re poffe,aut fibi vtilius, quàm bonú amoté,peius, & exitiabilius nihil,quàm amoré inordinarum;ille liquidem bonorum omniú,hic autem malotú om-niú fons ed,& origo. Hinc fîc,vt cùm amor fit om-ne hominis bonú, ei fua omnia tribuat, cui fuum anlotem dedit;&è contrario fua omnia amittat, cum amorem fuum perdidit, atq; malè collocauit. Amor enim ed veluti talêtum quoddam nobis à natura datum, vt negotiemur, quo iuxta bonum vel peruerfum illius vfum pauperes , Vel diuites¿ iniferi, Vel beati èuadimus. Nam in bono amore virtus omnis, in peruerfo peccatum omne confi-dit. Hinc fit, vt qui probé naturam amoris noue- rit, totius boni, vel mali hominis fcientiam affé-quatur; quivero noneamcognouit,cæcusfitne-cede cd,dum nefcit, quid fibi bonum,quid ve ma-luin fitieft enim pernitiofiffima cæcitas,& ignora -tia nefcire, quo tendere debeas ,&iri quod , vel quale bonum collimes ,ficeniriihuc illuc miferc iaÓlaberis, tran fuersúmque rapietis. Quapropter maxime fatagereoportet, vtcertò feiamus,cui nodrum amoré tribuere dcbeamiis,ne fi exigno- f :i ,י- 20» ■ '׳ ־7 8, ן¡»; ׳ י ־ ■ 9 , » IO,