Pererius. Matii. 16 lagitis. Gea 38. Gea. 37. Thargum Htérofol. Viñ-in-quid Agni-ficet. Vatablus correétus . Se non cor-rettus. Amos 4. ObÌèruationes & Emendationes ÿfî Denique contra Ifmaëlitas, Idumæos, Moabitas, Arabes, omnefque vicinos populos bella gèffit. Pereriusex Hebræo vertit, luda tu diceris luda, prout Math. 16. Chriftus dixerat, Tu es Petrus, 8c fuper hanc petram ædificabo Ecclefiammeam.Fa-giusficparàphrafimvertit,Iehudah tu cönfeffus ejV&non erubuifti, in te confitebuntur fratres tui : cuius aliqui confeffionem ad hoc referunt, quòdfecumThamarpeccaffenonnegauerit, fed his verbis, iuftior me eft, Gen• 38. confeffus fuerit: alij vero referunt ad id, quòd amorte Iofephum liberarit cum 37. cap. dixit, non fit manus noftra in eo, nam fi-ater nofter, & caro noftra eft : alij referunt ad id tempus, cùm Iofepho Ægypti præfedo Ben-iamin fétínere volenti dixit; Nifi reduxero eum pec-cati reus ero, &c. Gen. 44. alij vero referunt ad fu-turum, quia tribus luda Deum confeffura eft, nec erubefee. At Chrifto haec omnia applicare fácil-limum eft, quippe femper patrem confeffus eft, -vnde Pfal. 39. legimus, In capite libri [criptum eft de me, vt faciam ■voluntatem tuam ; omnefque Chri-ftiani c. y. Apocal. per 4. feniores repræfentati Chriftum laudant, quia redemit eos fanguine fuo. Vtënim Thargum Hierofolymit. ait ,teconfite-buntur, fine laudabunt omnes fraties tui , & no-mine tuo vocabfltur omnes IudæfiitanoS omnes à Chrifto Chriftiaiii dicimur: יהודה vero, & דרך »ve-niunt à radice 11T , quæ fignificat , proiecit, & eiaculatuseft, quòd cùm manibus fieri foleat, in-de etiam ־P iad manus dicitur , in qua fit robur; Iad enim pro dominio, robore, & poteftate fu-mitUr, vnde Prouerbio locus eft : An nefeis lon-gas regibus effe manusîDeihde cùm manus id exe-quantur,quod ratio inueftigauit, iadfumiturpro Confilio, cogitatione,âüxiliöjCiitâ,voluntate, & thinifterio, nec non plaga , & nocumento,fpiritu prophetico ,vt cùm legis , fadla eft manus Domi-ni fuper me :vel, venit fuper eum manus Domini 2. Reg.3. Sed alias fignificarionesprætermitto, vrad Hiphil accedam הודה , quod fonat,liberé confef-fus eft,vel pro beneficijs acceptis gratias egit, vel peccata confeffus veniam petijt, vnde fit יהודה, nam quando Lia 4. peperit filium dixit, modo confitebor Domino ; & ob hoc vocauiteumlu-dam; vbiVatablus non correilus legit vice hac confiteborIehouiE, correilus vero, & nuncgra-pias agam Domino. Septuaginta nunc etiam hoc confitebor Domino. Chaldæus habet, coram Do-mino. אודה את יהוה ode eth iehoua. Hincfrequés diélio, תירא ' todah , confeffio, gratiarum aétio, laus, facrificium confeffionis ; vbi notanduin eft 70. Amos 4. V. y. todah confeffionem vertiflè io/mi legem ob literarum ר & ד fimilitudinem, na תורה toraper Refe fignificat legem :per Daleth, lau-dem : In formatione nominis ludan charaóler tertia coiiiugationis retihetur, & abundat. Dauid autem vnffus cft primó fuper tribum Iu- da , cuius rex fuit,cùm reliqua vndecim Iibofeth filio Saiilis cefferint, qiiænomen Ifraëlretinite-runt.i. Reg.a.&y. Reg. 11.Atpoft2.annos.vni- ״• uerfum regnum Dauidisfuit, tametfi poftSalo- 5' cg' *' monis obitum in Roboami poteftate íolá tribus Iiida, & Beniaminremanferint, cæteris ad Iero-boam deficientibus. Atcùm regnum domus luda remaneret, tota terra totúfqqe populus u. tribiiú, didlus fuit luda, vndë יהוךי: íehoudi ,fiue lodai VndeTuJyi omnes diófci fuere , vnde verbum hitpael התיהד fi«.־ hitiahed , iüdaïzauit; quod Hefter 8. vfurpatur ^et8• מתיהז־ים Mitiahadim iudaïzabant, Thargum, fie-bant profelyti. Maforethæ dicunt ידי vadai effe nomen diuinum , quia manifeftum eft Deum effe omnium Dominum. Sed iam ad difficiliora per-gamus. Manui tua in ceruicibus ■inimicorum tuorum, ado-rabunt tefiiij patris tui. Septuaginta vertunt, a/ yftpn eti’&rl idrumr iytpftf a» in quo tantum differunt à noftra vulgata,quod pro ceruice ponant 1A, quod vertunt dorfum, fu-múntque pro tota parte pofteriori ab occipite vf-que ad extremum coccygem 34. Vertebris compa-¿11. Alij vero volunt dorfum effe partem ceruici fubieilam 12. vertebris comprehenfam, quarum prima xae/ai fecunda pm^tidip, reliqua nouem Xilino confequentes3Xo׳?zTO|, duodecima Aafaoip voca- pia^isip‘ tur, quia ea parte cingimur, dorfum vero quia Jla£