» . י. י .? ■ '
229 Diip.V. Partit.VII,de Motuproie¿l;&c. 230
Nec eft hic audiendus Pererius, Z1Û. 14■ fut , Pbyfcœ, inhocpræfertim conftituens maiorem motus velocitatem in fine,quàm in medio ; quia aer infine motûs, eft magis commotus, & pro-inde non tantam caufat refiftentiam, quantam in medio, & principio caufabat. Item,eftplus aeris impellentis lapidem in fine motûs, quàm in principio; & proinde maior aeris impulfio à tergo lapidis, & minor refiftentia ante lapi, dem, caufabunt velociorem motum in fine, quàm in medio : hæc inquam ratio nulla eft, li. cet ipfam magnificet Pererius, ipfamque alijs præponat. Ratio autem fai fi ta t is eft, quia fi hoc eilet verum in motu naturali, elfet quoque ve-rum in motu violento ; nam allata Pererij ra. tio tam concludit de motu violento, quàm de naturali ; at experientia comprobamus, & fta-tim dicemus, motum violentum effe velocio-
! rem in medio, quàm in fine.
Nam. 19. Itaque velociorem elfe in medio, quàm in
principio, & fine motum violentum, experien. ®׳/»«•H» tiâ patet; bombardaenim maiorem ¡¿luminili.
S'c ‘n med'° fuæ aâiuitatis, quàm in principio, principie > aut in fine. Ratio vero huius rei hæc eft validi!¡.
lima, quamque affert Ruuius, quia dum emitti, turv g. globus é bombarda, imprimitur pulfus ipfi globo, non quidem in interioribus globi partibus, fed tantum in fuperficialibus ; tandem in procelfuglobi, impulfus, quieratinexterio. ribus partibus, dilatatur intime per totum glo-bum ; dilatatus vero fic impulfus velocius, & reélius defert globum, donec paulatim deficien-te illo impulfu , definat paulatim moueri ipfe globus :dixi etiam quòd in medio curfureâius feratur globus, quia «qualiter difpenfatusatque expanfus eft, ille impulfus per totum globum.
Idipfum ad oculum patet in fagittà ; ordinarie enim videmus, quòd in initio & in fine fui cur-fus vacillet fagitta, & in medio feratur reâius; fignurn ergo eft expanfum eff e magis «qualiter impulfum in medio cursus : cur enim vacillet fagitta in principio ,& fine motûs, alia non eft ratio, quàm quod impulfus magis fit in vna par. te fagitt«, quàm in alia.
Quod de globo diximus, applica ad lapi, demproieâum, in cuius proieétione nonmo-dò attefidendum eft ad robur proij cientis, fed etiam ad eius induftriam,- quia fi adhibeatur ali. quid induftri« in reélè imprimendo impulfu, velocius, & ad maiorem diftantiam feretur la. pis: ex quo etiam redditur ratio, cS/tftiqui la-pidesfintjmagis apti, vt longius proijciantur, quàmalij ; quia fcilicet tales lapidesfunt magis aptiad recipiendum impulfum. Item fundâ pro-ieâus lapis, velocius & longius fertur, quia an. tequam fundam relinquat, in ipfà cirCumuolui-tur , ficque difponitur ad mefitis recipiendum impulfum,eumque conferuandum vbi efunda emiflus eft.
Nunc ad naturam impulfus explicandam impni/ia. deleniendum eft: queri autem folent h«c cir.
ca impulfum. Primo, quidnam fit impulfus ? Se-eundo cuinam imprimatur ? Tertio quomodo producatur ? Quarto an fit caufa principalis, vel inftrnmentalis motus proieâorum ? Deni, queerit fermo de motu refilientiæ : per motum autem refilientiæ intelligunt Philofophi, v.g.
quando pila proijcitur in parietem , tunc pila propter obftantem parietem non poteft vite-rius progredi, fed refieólitur, atque refilit: Vnde ille motus dicitur motus refilienti« , de quo dubitatur an caufeturab impulfu imprefl'o pike à proijciente, an vero ab impulfu de nouo pro. duòlo in pilai à pariete ? ad hæc omnia confor-miter ad doôlrinam communem per quafdata refolutiones fatisfaciendum eft.
Decisio.
J^£y2/»fzoprima. 111e irnpulfus eft aliquid rea.
lede predicamento qualitatispercinens ad fecundam fpeciem, nimirum ad potentiam na. turalem, omnefque impulfus funt fpeciei ato-mæ, & diftinguuntur fpecieàgrauitate & leui-
Num.ïo. Eft cjiialiîtâ reala die fe-efïtiddfftecte.
Quod fit aliquid reale patet, quia quod cati, fat motum realem, eft quid reale; fed ille im-pulfus caufat motum realem , ergo eft quid reale.
Quod fit etiam de predicamento qualità, tis mamfeftum eft, quia quod eft aâiuum, eft d« predicamento qualitatis ; eft autem de fpècìe naturalis potenti«, non quod fit potentia natu, ralis, fed quod producatur à potentia naturali,
& quod teneat vices potenti« naturalis in illo motu; nam quod faceret potentia naturalismo.
Uendo lapidem immediate , id facit impulfus dum lapis dl emiflus à manu proij cien tis ; ergo debet poni in eâdem ipecie, quâpotentia natu, ralis.
Sufft vero omnes impulfus vnius ipecie¡, quia habent eundem terminum, nempe moue-re rem violenter ; habent tamen diuerfas modi, !¡cationes, nempe qued aliquando fit impulfus futfum aliquando deorfum &c. fed hæc non Va. riant rationem fpecificam impulfus ; differunt vero à grauitate, & leuitate, quia grauitas & le-uitasfunt qualitates connaturales, & intrinfecæ ipfi reigraui; at impulfus eft aliquid de nouo adueniens mobili, ipfique roeré extrinfecum.
Adde quod grauitas & leuitas rem deferunt ad locum fibi naturaliter deftinatum; contrarium autem præftat impulfus.
Hìc pota, quòd quando v. g. proijcitur la. pis deorfum > & ille lapis mouetur citius, quàm fi caderet folus, illa maior velocitas proueniat ab aliquo impulfu caufato à proijciente deor. fum: Vndemotus ille lapidis, partim erit vio-lentus, & partim naturalis: naturalis, quia eft naturale lapidi defcendere : Violentus, quia ci. tius decidit, quàm eius natura poftulet.
Refilutio fecunda. Imprimiturimpulfus non aer¡, fed corpori mobili : eft contra Pererium lib. 14. Phy fica dicentem imprimi aeri foli cir. torpori m¡« cumuicinoj Ita vt, dum proijcitur furfum Ia. pis, per motionem me« rrfanusmoueaturaer " ' vicinus, qui poftea mouet fibi vicinum, ficque fucceflîué; aer ergo iic motus mouet lapidem ad illud fpatium, ad quod aermouatur: hoc in-quam modo noa imprimitur impulfus, fed ifto, nimirti quod proijciens per proieòlionem pro-ducat illum impulfum , qui imprelfus mobili ipfummoueat, dumeft elongatum ab ipfa ma-nu >&eo lengius, & fortius moueat, quòe$
K 4	maior